Blog Image

Kirchentag 2015

3 t/m 7 juni Stuttgart

In Stuttgart vindt een religieus festival plaats.
Samen met mij zijn er nog wel honderdduizend bezoekers.
Maatschappij, cultuur en religie zetten vier dagen Stuttgart op zijn kop.
Debatten, events en feesten kleuren de stad van de vroege ochtend tot de late avond. Ik doe verslag en wie wil, mag hier op het blog reageren of per mail.

SCHLUSS

Religie Posted on Mon, June 08, 2015 09:37:13

Het slot van een Kirchentag is altijd een massaal feestje op het festivalterrein. Nog één keer wordt alles uit de kast gehaald en ZDF zendt dat uit in HD.
Veel bezoekers hebben in de afgelopen dagen al kennisgemaakt met de plek waar dit event zal plaatsvinden: een betonnen plein zonder schaduw, waar menselijke aanwezigheid slechts tijdelijk mogelijk is. Voor mij is het bovendien ver van mijn logeeradres en zo worden alternatieven aantrekkelijk. Ik besluit naar de Martinskirche in Sindelfingen te gaan, waar in de dienst de Schlussgottesdienst op de beamer te volgen is.
De kerk voelt als een reis in de tijd. Boven de hoofdingang staat de datum van de inwijding: 4 juli 1083. Hoog boven het koor is het houten plafond beschilderd met de symbolen van de vier evangelisten.
De dienst wordt een speciale ervaring. Wij maken de afspraak dat wij in de kerk alles volgen tot de Heilige Maaltijd, want daarbij willen wij geen toeschouwers, maar deelnemers zijn. Als het zover is, gaat de beamer uit en direct verandert de atmosfeer in de kerk. In de zeskoppige muziekgroep speelt een jongen van een jaar of twaalf tuba en hij doet dat zo smeuïg en bescheiden dat het klinkt alsof er in de verte een mannenkoor staat te neuriën. De slagwerker is subliem en dat mag ook wel want wij zingen een Sanctus uit Puerto Rico. Wereldmuziek is ook een kenmerk van een Kirchentag.
De preek die vanaf de betonnen vlakte naar ons toe komt, stelt nog een laatste keer scherp op een kernprobleem van onze tijd: er moet en zal ons veel wijsheid gegund worden om het goede leven waardig te houden.
Zum Schluss: Klüger geworden?
Wie al mijn blogs gelezen heeft, mag niet verbaasd zijn over mijn positie. Ik ben een hartelijk voorstander van een Kirchentag. Het is een paar dagen hard werken, maar de inspiratie en energie die je opdoet, zijn uniek.
Tot ziens in Berlijn 2017!



MITSINGEN

Religie Posted on Sat, June 06, 2015 22:21:25

Bij een Kirchentag hoort een liedboek, waarin altijd een stel nieuwe liederen staan, zeker ook een lied over het thema ‘Damit wir klug werden.’
Die liederen worden gebruikt in vieringen, maar ook geoefend in meezingconcerten waar de componisten zelf de leiding hebben.
Ik ga naar de Stiftskirche, de hoofdkerk in de stad. Fritz Baltruweit heeft daar de leiding en dat is een grote naam in Duitsland. Samen met zijn acoustische band maakt hij de verwachtingen waar. Het wordt een ontroerend uur, waarin ook veel wordt gelachen.



ZIRKUSDIENST

Religie Posted on Sat, June 06, 2015 22:06:49

Er stond een Zirkus Gottesdienst aangekondigd. Het leek mij wel en ik vermoedde een paar metaforen die een rol konden spelen. Ik kwam er achter dat de dienst onderdeel was van het kinderprogramma. Toch ben ik maar gegaan.
Eigenlijk was het een kinderdienst met simpele liedjes. De twee predikanten traden op in toga met bef en zij werden ‘dwarsgezeten’ door een clown die na afloop de vrouw bleek te zijn van een van de predikanten. Er waren twee verrassende momenten in de dienst: terwijl iedereen stond te bellenblazen, werd er een lied gezongen over de wind en dat was meer dan ‘het had wel wat.’
Toen de preek werd aangekondigd, zat ik met kromme tenen, want wat valt er te preken op een warme zondagmiddag in een stadspark. Het viel
mee. De clown smokkelde een jongleur naar binnen en die ging met zijn
jongleurs-kunsten de preek uitbeelden. Zoals een doventolk met
gebaren werkt, illustreerde hij de preek met virtuoos gooien.



ZONDER VIJAND

Intercultureel Posted on Sat, June 06, 2015 12:35:50

Onder een zon die schijnt als in het Midden Oosten, organiseert Nes Ammim Deutschland een gesprek tussen een Palestijn en jonge vrijwilligers uit Nes Ammim. Het gesprek mag laten zien dat ‘Opkomen voor Palestijnen mogelijk is, zonder een vijand van Israël te worden.’
Hilal is een Palestijnse student, die in Dresden dokter wil worden. Hij is opgegroeid in Abu Snan en kent Nes Ammim dus van nabij.
Eerst willen wij weten hoe relevant het is om voor Palestijnen op te komen. Hilal vertelt dat sommige beroepen in de praktijk voor een Palestijn vrijwel onbereikbaar zijn en dat universiteiten in de loop der jaren allerlei drempels hebben opgeworpen. Je kunt die wel overwinnen, maar gastvrij voelt dat niet. Vandaar zijn studeren in Dresden.
“Maar in het dagelijks leven dan?” De vraag komt van Rainer Stuhlmann die als moderator optreedt. Nu komen de vrijwilligers met voorbeelden. Vooral Peter Noak vertelt hoe hij in de keuken werkte met een Palestijnse en een Joodse kok. Zij stonden dichterbij elkaar, dan bij hem als jonge Europeaan. Ook worden voorbeelden genoemd uit de excursies en ontmoetingen met Joden in de omgeving, die erop wijzen dat samenwerken en -leven wel degelijk mogelijk is.
“En de laatste verkiezingsuitslag? Wat zegt die?” Rainer wil geen makkelijke antwoorden. Hilal reageert: “Verkiezingen hebben geen betekenis. Na de uitslag zie je dezelfde gezichten terug. Ik ben ook niet gaan stemmen.” Peter: “Veel mensen in Duitsland hebben ook die houding, maar dan laat je wel een kans liggen.”
Een van de bezoekers wordt het nu te warm, hij staat op, neemt het woord en spreekt een zegenwens uit voor Israël. “Bedankt” zegt Rainer en met een knipoog voegt hij eraan toe: “Wij vatten dat op als een wens voor ieder die in Israël woont.”

Rainer & Tjitte
De gelegenheid moest uiteraard te baat genomen worden om snel wat ervaringen uit te wisselen.



HELDEN

Samenleving Posted on Sat, June 06, 2015 09:02:58

Een Kirchentag is een magneet voor charlatans, zelfbenoemde wereldverbeteraars en actievoerders. Waar vind je zoveel mensen bij elkaar die misschien sympathie voor jouw zaak hebben?
De milieuactvisten en de tegenbeweging die het station van Stuttgart niet nog dieper onderkelderd wil hebben, kom je vaak tegen. De man in het koeienpak is een doorzetter. Vooral in de brandende zon getuigt zijn inzet van een sterke drive.
Werkelijk alles slaat onze HEROE, die steeds heen en weer pendelt naar plekken waar de meeste mensen zijn. Hij wordt compleet genegeerd, dus maak ik een praatje. De HERO blijkt niemand minder te zijn dan de geheimzinnige wereldleider die er voor zorgt dat er niet elke dag een wereldoorlog uitbreekt. Hij praat heel rustig over zijn zware taak, maar ziet het ook als een dankbaar karwei. De mensheid weet niet, wat hij voortdurend voor ons doet. Kort geleden heeft hij een burgeroorlog in Duitsland voorkomen en alle slechte mensen die onlangs zijn afgetreden, hebben dat op zijn advies gedaan. Hij praat heel rustig en zonder een spoor van twijfel. De man moet een mateloze fabulant zijn, of toch misschien? (Ik moest denken aan het verhaal van Dostojewski ‘De grootinquisiteur.’)



JAZZ

Kunst Posted on Sat, June 06, 2015 08:48:04

Laten wij eens aannemen dat er een kloof gaapt tussen muziek in onze cultuur en muziek in de kerk.
Hoe dat ontstond, doet er even niet toe. Ik denk dat er slechts een paar details van belang zijn. Muziek moet swingen en emotioneel ‘nieuwsgierig’ maken.
Ik ga op weg naar een workshop die een duidelijke titel draagt: “Wenn nicht Jazz, was dann?” Er staat een bigband klaar en honderden mensen liggen in de schaduw van de platanen te luisteren. (In de zon is het, zelfs om elf uur ‘s ochtends, niet te harden.) De band is geweldig en zij laten goed zien wat zij kunnen, maar daar blijft het bij. Hoe je hun muziek toepast in een viering blijft onderbelicht.
Ik ga nog eens op hun site kijken.



HANNAH AHRENDT

Samenleving Posted on Fri, June 05, 2015 10:16:59

In een mega-bioscoop in de Königstrasse schuifelen zo’n 200 bezoekers naar binnen om Margaretha von Trotta’s film uit 2012 te zien.
Hannah Ahrendt, Duits-joods en sinds 1941 in New York, waar zij filosofiedocent wordt, reist in 1960 naar Jeruzalem om verslag te doen van het proces tegen Eichmann. Zij verslaat niet alleen wat daar in de rechtbank boven tafel komt, maar zij peilt ook de diepte of juist de ondiepte. Sinds zij het concept ‘De banaliteit van het kwaad’ in Eichmanns houding duidde, staat dat in ons denken als een baken tegen onverschilligheid.

De kritiek op haar duiding was heftig, want ‘leidt dit niet tot verontschuldigen van de nazi misdaden?’ Bovendien wees zij erop dat joden die het advies van een joodse raad negeerden, beter overleefden dan wie die adviezen volgde. Zij werd uitgemaakt voor alles wat lelijk is. ‘Self hating Jew‘ was nog het vriendelijkste scheldwoord.

In de voorlaatste scène van de film zien wij Ahrendt een college geven, waarin zij de mens binnen een totalitair systeem wel degelijk aanklaagt om zijn moreel verval, omdat hij weigert te denken.
De film is zeer opmerkelijk, want tientallen jaren werd Ahrendt’s boek ‘Eichmann in Jerusalem‘ niet in Israel uitgegeven of verkocht, maar deze film is gemaakt in samenwerking met officiële Israëlische instanties.
Toch moet je kritisch blijven en de hagiografische toon van de film durven zien. Al lang geleden is er een boek geschreven ‘Eichmann vor Jerusalem‘ (Duits) en daarin is gedocumenteerd hoe hij doordrenkt was van antisemitisme en dus niet het neutrale radertje in een bureaucratisch systeem, dat hij beweerde te zijn.
Jammer dat Eichmann is opgehangen; hij had dat boek moeten lezen.

Maar verder: indrukwekkende film. Je moet hem zien!



TWEE STROMEN

Religie Posted on Fri, June 05, 2015 10:03:52

Op het grote plein bij het slot vallen de mussen dood van het dak, terwijl een predikant in zwarte toga in een openluchtdienst de geloofsbelijdenis van Nicea voorleest. Vlak voor het podium staan nog wat mensen, maar verder is het plein leeg. Het grote videoscherm toont wat op honderden meters afstand gaande is. Op de voorgrond drukt een meisje haar peuk uit. Meer dan symbolisch.
Wie een beetje analyseert, ziet hoe er nog steeds twee stromingen zijn in het christelijk geloof. De ene stroming zet zich in om alles over God en Christus zo correct mogelijk te zeggen, ongeacht of dat ergens landt. De andere stroming probeert het hart van mensen te raken met een directe boodschap die wijsheid in het dagelijks leven activeert.
Een paar uur later, als de zon onder is, verzamelen zich op hetzelfde plein duizenden mensen voor een ‘Nachtgebet.’ Er is warmte ‘in aller Art und Weise.’De dag gloeit na, de kaarsen branden, maar vooral de woorden die wij spreken en zingen geven energie. Het is niet het romantische moment (dat er ook is) dat de doorslag geeft, maar de wijsheid als totaalervaring.



Next »